Büyük Deneye Erteleme
| Büyük Deneye Erteleme |
| CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (Large Hadron Collider – LHC), 2009 baharına kadar kapalı kalacak. 10 Eylül’de baÅŸlayan ve tüm dünyanın ilgisini çeken deney, 19 Eylül’de, bir ton sıvı Helyumun tünele sızmasıyla durdurulmuÅŸtu. Sorunu gidermek için yapılan incelemelerin ardından laboratuarın zorunlu kış bakım periyodu geldiÄŸinden deney gelecek yıla ertelendi. Yerin 50 -175 metre derinliÄŸindeki 27 kilometrelik tüneli ve 6 algılayıcısı (ATLAS, CMS, ALICE, LHCb, TOTEM ve LHCf) ile LHC’yi oluÅŸturmak 13 yıl sürdü. Åžimdiye dek inÅŸa edilen parçacık hızlandırıcıların en büyüğü olan LHC’nin harekete geçebilmesi için 8 ana parçasının -271 dereceye kadar soÄŸutulması gerekiyor. SoÄŸutma iÅŸleminin ardın 1600 adet süper-iletken mıknatısın düzgün olarak çalıştırılması gerekiyor. Süper-soÄŸutulmuÅŸ sıvı Helyum mıknatısların süper-iletken özellik almasını saÄŸlıyor. Böylece büyük manyetik alanlar oluÅŸturulup ışınlar tünel içinde hızlandırılıyor ve bu iÅŸlem yapılırken daha az enerji harcanıyor. Yukarıdaki fotoÄŸrafta bu mıknatısların bir kısmını test edilirken görüyorsunuz. GeçtiÄŸimiz hafta sonu yaÅŸanan sorunda, süper-soÄŸutulmuÅŸ parçalardan yüz tanesi 100 dereceye kadar ısındı. Sorunun muhtemel kaynağı olarak hızlandırıcının iki mıknatısı arasında hatalı elektrik baÄŸlantısı gösteriliyor. Bu hatalı baÄŸlantının, dev makinenin testleri sırasında eriyerek, süper-soÄŸutulmuÅŸ sıvı Helyumun büyük miktarlarda dışarı sızmasına sebep olduÄŸu düşünülüyor. “Oldukça baÅŸarılı geçen baÅŸlatma iÅŸleminden sonra yaÅŸanan sorun psikolojik bir darbe oldu.” diyor CERN’ün yöneticisi Robert Aymar. Derleyen: Özden HanoÄŸlu |
243
Yorum Yapin