E-Nasıl.Com

Türkiye, İsviçre’deki Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi’nde (CERN) yürütülen bilimsel araştırmaların benzerlerinin yapılacağı bir merkez kuruyor.

Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) desteğiyle kurulacak “Türk Hızlandırıcı Merkezi”nin enstitü ve laboratuvarlarının yapımı için ay sonunda ihaleye çıkılacak.

Merkez faaliyete başladığında, yüksek enerjili elektron ve proton hızlandırıcıları bulunacak ve parçacık fiziği ve nükleer fizik başta olmak üzere pek çok alanda ileri teknoloji araştırmaları yürütülecek.

AA muhabirine bilgi veren Ankara Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Proje Koordinatörü Prof. Dr. Ömer Yavaş, fizibilite ve altyapı çalışmaları büyük ölçüde tamamlanan “Türk Hızlandırıcı Merkezi” projesinin hayata geçme aşamasında olduğunu bildirdi.

Türkiye’de bazı medikal uygulamalarda kullanılan lineer hızlandırıcılar dışında, Ar-Ge, endüstriyel ve teknolojik uygulamalarda kullanılan parçacık hızlandırıcılarının bulunmadığına işaret eden Yavaş, Türkiye’nin DPT’nin öngörüsü ve desteği ile 1997’de “Parçacık Hızlandırıcıları: Türkiye’de Neler Yapılmalı?” başlıklı projeyle “hızlandırıcı merkezi kurma serüvenine” başladığını kaydetti.

Kurulum çalışmalarına 2006’da başlanan merkezde, her biri Türkiye için ilk olacak 4 büyük hızlandırıcı tesisinin planlandığını belirten Yavaş, bunları parçacık fabrikası (parçacık çarpıştırıcısı), sinkrotron ışınımı tesisi, serbest elektron lazeri tesisi, proton sinkrotronu olarak sıraladı.

“Boyutları ve araştırma kapasitesi açısından Türkiye’nin yer aldığı coğrafyada bir ilk olacak merkez için çalıştıklarını” vurgulayan Yavaş, “merkezin her açıdan Türkiye’nin CERN’ü anlamına geldiğini” söyledi.

Haberin Devamı

128

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi’nde (CERN) gerçekleştirilen “büyük patlama” deneyi verilerini, ortak bilgisayar ağı (TR-Grid) ile Türk araştırmacıların hizmetine sunacak. Türk araştırmacılar, TÜBİTAK’ın sisteminde bulunan simülasyon, modelleme ve analiz yazılımları ile “büyük patlama” verilerini kullanarak CERN benzeri çalışmaları Türkiye’de yapabilme olanağına kavuşacak. TÜBİTAK Ulusal Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) Türkiye’de tüm üniversite ve araştırma kurumlarını birbirine bağlayan bilgisayar ağı oluşturma ve ülke genelinde tüm araştırmacılara bilgi ve belge hizmetleri vermek üzere faaliyet gösteriyor.
ULAKBİM, 2003 yılında aldığı bir kararla, bilgisayarların hesaplama ve veri depolama kaynaklarını internet üzerinden paylaşmayı sağlayan ortak bilgisayar ağı da denilen “grid sistemi” çalışmalarına 128 işlemcili küme bilgisayar sistemini kurarak başladı. Bu sistem çok sayıda araştırmacının bilgisayar üzerinden aynı anda paralel işlem yapabilmesine imkan tanıdı. Avrupa’daki grid projelerine de ortak olan ULAKBİM, son olarak CERN’deki deney verilerinin Türk araştırmacıların hizmetine sunulması için çalışmalar yürüttü.
Bu çalışmalar sonucunda 10 Eylül 2008′de başlayan CERN deneylerinde ortaya çıkan verilerin bir kısmı düzenli olarak Avrupa’daki ortak bilgisayar ağı sistemi olan “Enabling Grids for E-sciencE (EGEE)” altyapısı üzerinden Ankara’daki Türkiye’nin ortak bilgisayar ağı TR-Grid Tier 2 veri merkezlerine akacak. Bu merkezlerde depolanacak veriler, Türkiye’de bulunan tüm araştırmacı ve akademisyenlerin kullanımına açık olacak.
CERN’deki deneylerde çalışan 50′nin üzerinde Türk fizikçinin TR-Grid kullanıcı kaydını yapan ULAKBİM, ayrıca CERN verilerine ulaşma ve bu veriler üzerinden çalışma yapma konusunda da araştırmacıları bilgilendirdi. ULAKBİM tarafından işletilen Ulusal Akademik Ağ (ULAKNET) üzerine konuşlandırılan Türkiye’nin ortak bilgisayar ağı “TR-Grid”in altyapısı, Avrupa Araştırma Ağı GEANT’a 5 Gbps hızla bağlı.
Tr-Grid’in fizik kullanıcıları arasında ODTÜ, Boğaziçi Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Kafkas Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi, Dumlupınar Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nden akademisyen ve öğrenciler bulunuyor.

TÜBİTAK’TAN ARAŞTIRMACILARA DAVET
TÜBİTAK ULAKBİM Müdürü Prof. Dr. Cem Saraç konuyla ilgili yaptığı açıklamada, Türkiye’deki akademisyenlere, yüksek lisans ve doktora öğrencilerine seslenerek, “TR-Grid” kullanıcısı olmalarını istedi.
Araştırmacıların tüm CERN’le ilgili deney verilerinin de dahil olduğu pek çok araştırma alanı ile ilgili verilere http://www.grid.org.tr/uyelik sayfasından online üyelik formunu doldurarak ulaşabileceklerini bildiren Saraç, şunları kaydetti:
“Kayıtlı kullanıcılarımız, TR-Grid sistemlerinde yüklü olan simülasyon, modelleme ve analiz yazılımları ile CERN verileri üzerinde araştırmalarını ve çalışmalarını yapabilirler. Dolayısıyla CERN’e gitmeden ülke kaynakları kullanılarak CERN’deki benzer çalışmaların ülkemiz araştırmacıları tarafından da yapılabilmesine olanak sağlanacak.”

Kaynak: Hürriyetim

130

147